Ética e Filosofía do Dereito

TEMARIO

1. Da natureza á convención.

2. Relativismo e moralidade.

3. A racionalidade moral.

4. Da heterenomía á autonomía moral.

5. Autonomía e intersubxectividade.

6. As definicións do ben moral: a ética antiga e medieval.

7. As definicións de ben moral: a ética moderna e contemporánea.

8. Moral e dereito.

9. Dereito e democracia.

10. Dereito e desobediencia.

11. Do estado democrático á internalización dos dereitos humanos.

Cuestións para entregar antes do día 19 de maio (sobre a lectura proposta na clase):

1. Que pensan noutros países europeos sobre a reacción en Francia contra o velo islámico?
2. Segundo o autor, prohibeuse o velo para lograr a igualdade entre o home e a muller? Razoa a resposta.
3. As feministas musulmás están en contra do velo?
4. Os musulmáns franceses crense tratados igual que os seguidores doutras relixións?
5. Que significa "mixidad"? (ten en conta o título do texto).
6. Que relación hai entre a galantería e a prohibición do velo?
7. Que diferencia hai entre "sexo" e "xénero"?Explícao coas túas palabras e aclara que conflitos ou problemas poden xurdir por confundilos?
8. Que trazos positivos encontra D. Hume nas mulleres?
9. Busca información en internet e explica quen foi Madame de Rambouillet.
10. Busca información tamén sobre a labor das mulleres da época da Ilustración en Francia (século XVIII).
11. Hai relación entre o medo a ser un "cornudo" e obrigar á muller a levar velo, segundo o autor? Dá tamén a túa opinión ó respecto.
12. Teñen culpa as propias francesas de que no seu país se manteña ese xogo da galantería que anima o machismo? (segundo o texto)
13. Quen foi George Sand?

Tema 3. A racionalidade moral.

Despois de ler os artigos de prensa sobre os atentados de París, analiza, distingue e clasifica os distintos planos de discurso, segundo que sexan descritivos, explicativos ou valorativos.

Por exemplo os seguintes: 

Do ABC
De El mundo
De El confidencial

TEMA 1. DA NATUREZA Á CONVENCIÓN

     A insuficiencia da natureza.

Criterios de avaliación:

• Diferenciar os programas de conduta instintiva do comportamento aprendido culturalmente.
• Entender en que sentido falamos da liberdade propia do ser humano.
• Definir con precisión que é e que elementos ten a cultura humana.
• Explicar a importancia da socialización como mecanismo de humanización e que instancias a realizan.
• Explicar a razón de que o ser humano sexa estruturalmente un animal moral.

Suxestións para o estudo. Destacan no tema as seguintes cuestións:

• As diferenzas específicas entre o modo básico de conduta animal respecto da humana.
• A necesidade de entender a natureza humana como algo que ten que ser completado

necesariamente pola cultura.

• O exercicio de autoconstitución do que somos, implícito na noción de cultura.
• O feito de considerar todo o relativo ao ámbito normativo –ético e xurídico- como un

modo de regulamentar e pautar a existencia social humana.

• O proceso de socialización como interiorización de pautas de comportamento e pensamento

imprescindibles para entender o que un ser humano é. Atención ás axencias de socialización.

• A natureza humana é así moldeable, maleable, dinámica e en continuo proceso de constitución.

Actividades de autoavaliación

1 . Defina os seguintes conceptos e termos no marco do estudado:

– Instinto.

– Selección natural.

– Indeterminación.

– Cultura.

– Institucionalizado.

– Socialización.

– Axencias de socialización.

2 . Realice as seguintes actividades:

– Cuestións 1 e 2 da páxina 15.

– Cuestións 1, 2 e 3 da páxina 19.

– Cuestións 1 e 2 da páxina 29.

Actividades de titoría

• A partir da lectura dos apartados “Precisando conceptos” da unidade, responda ás seguintes

cuestións:

– Intente explicar as diferenzas condutuais básicas entre o ser humano e o resto dos

animais.

– Explique a importancia de certa concepción da liberdade para a conformación da natureza

humana.

– Que trae consigo o feito da apertura e da liberdade humanas?

– Por que dicimos que a cultura é a segunda natureza para o ser humano?

– Por que as pautas morais interiorizadas son insuficientes para satisfacer plenamente

as decisións dun individuo?

• Realice as cuestións relacionadas cos textos de:

– Berger e Luckmann (páxina ).

– Berger e Luckmann (páxina ).

– De Lagarde, García e Aguas Vivas (páxinas ).

– Sartre (páxina).

TEMA 2. RELATIVISMO E MORALIDADE.

Criterios de avaliación 

• Identificar as razóns polas que o relativismo cultural e o relativismo ético impulsan os valores de tolerancia e diversidade cultural.

• Explicar a necesidade da lexitimación como mecanismo de xustificación das normas morais.

• Recoñecer as variantes históricas do proceso de lexitimación no referente ao ámbito normativo.

• Diferenciar a perspectiva emic da perspectiva etic. 

• Explicar o erro implícito en toda posición etnocéntrica. 

Actividades que hai que facer do 18 ó 25 de novembro.

Exercicios correspondentes ós seguintes textos:

• Páxina 47, texto de Critias.
• Páxina 48, texto de Tomás de Aquino.
• Páxina 49, texto de F. Savater. 

Cuestións a estudar para o día 16 de decembro:

1. Que sosteñen quenes defenden o relativismo cultural? por que implica un relativismo ético? Que vantaxes e inconvintes ten? Páxina 41
2. Ó longo da historia déronse diferentes explicacións e xustificacións de por que hai certos valores e normas establecidos na sociedade, a iso chamámoslle "LEXITIMACIÓN". Hai tres tipos de lexitimación: relixiosa, naturalista e convencional (ou contractual). Explica en que consiste cada unha delas. Páxinas 45-46
3. Para explicar a función que teñen as normas morais e os valores nunha sociedade, os antropólogos distinguen entre "perspectiva emic" e "perspectiva etic", expón en que consisten ambas  e aclara que relacion podemos ver entre isto e as filosofías da sospeita,
4. Explica por que se di que a cultura é a "segunda natureza " para o home e como grazas ós valores e normas fai "humana" a vida das persoas. Páxina 21
5. Que é a socialización? cales son as axencias que a realizan e a través de que medios o fan?Páxinas 27 e 28